Elazığ ve çevresinde
Artuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı dönemine ait dini, askeri ve sivil yapıların ilginç
mimari örnekleri vardır. Bugün bile Akkoyunlu mimarisini yansıtan yapıları
bulabilirsiniz... Akkoyunlu mimarisinin yapı ve süsleme sanatına getirdiği yenilikler
Harput'taki eserlerde gözlenir. Mekan anlayışı gelişmiş, yapılarda iç ve dış
uyum sağlanmış revaklı avlular, son cemaat yeri ortaya çıkmıştır.
Yöredeki Osmanlı camileri, klasik Osmanlı üslubunu yansıtan
küçük ve güzel eserlerdir. Keban ilçemizde bulunan
Yusuf Ziya Paşa
Camii ve Külliyesi bu üsluba yakın örneklerdendir.
20.YY başında Elazığ'da yapılan askeri kışlada, çağdaş
batı mimarisinin özellikleri görülmektedir. Harput'taki Amerikan,Fransız ve Alman
okullarının mimarisiinde batı tesiri görülür.
Tarihi
Kervansaraylar günümüze ulaşan sivil mimari
örneklerinden sayılır.
Denizli
(Keban'ın Köyü), Kömürhan (su altında kaldı) İbrahim
Şah Kervansaraylarının yazlık ve mescit bölümleri bulunmak- tadır. Harput'un
yerinin değişmesiyle dönemin ünlü konak ve evleri yok olmuştur.
Ancak günümüzdeki yapılar 20. yüzyıl yapılarıdır. Eski
Palu'daki 2 katlı düz damlı konak, saçaklarının ahşap işçiliği
ile ilginçtir.
Şu anda tamamen yıkılmış olan Beşkardeşler konakları
yöremizdeki en eski evlerden örneklerdir. Harput-Elazığ Konakları Ahşap ve
kerpiçten yapılmış olup,yer yer taşda kullanılmıştır. Yöre evlerimizin belirgin
özelliği geniş ve ferahlık duygusuna öenm verilerek yapılmalarıdır. Geniş ve
yüksek Şahnişenler, çıkmalar bu evlerin özelliğidir. Yazlık eyvanlar
kuzeye, şahnişenler güneye dönüktür. Evlerin taş kemerli
iki kanatlı kapıları olup dış ve iç avluludur. Alt katlar genelde ambar,
kiler gibi bölümlerden oluşmaktadır. Üst katlarda ise harem ve
selamlık bölümleri vardır. Harem kısmında iç ve
dış süslemeye çokca önem verilir.
Elazığ (Harput) ve yöresinde ahşap işçiliği de parlak bir
dönem yaşamıştır. Harput konaklarının iç bezemelerinde cami mihraplarında, ahşap
işçiliğinin güzel örneklerine rastlıyoruz. Günümüzde ahşap işçiliği eski
önemini kaybetmiştir. Elazığ ve çevresinde, Artuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı
dönemine ait dini,askeri ve sivil yapıların ilginç mitrıari örnekleri vardır.
Bugün bile Akkoyunlu mimarisinin özelliklerini yansıtan eserler vardır. Akkoyunlu
mimarisinin yapı ve süsleme sanatına getirdiği yenilikler Harput'taki eserlerde
gözlenir. Mekan anlayışı gelişmiş, yapılarda iç ve dış uyum sağlanmış,
revaklı avlular, son cemaat yeri ortaya çıkmıştır. Yöredeki Osmanlı camileri
klasik Osmanlı üslubunu yansıtan küçük ve güzel eserlerdir. Keban ilçesinde
bulunan Yusuf Ziya Paşa külliyesi bu usluba yakın örneklerdendir.
Eski Harput mimarisinin özeliikleri ilk yıllarda Elazığ'da da
sürmüştür. Büyük konaklar, geniş ve ferah odalıdır, pencereler soğuğa karşı
küçük tutulmuştur. Isınma, ocaklarla sağlanmıştır. Halen mevcut olan ve
Ulukent'te bir evin havuzbaşındaki duvarında bulunan 19. y.y Anadolu
ressamlarından Ali Miralaygil'in yaptığı Harput'u tasvir eden resmi çok
ilginçtir.
Günümüz
Elazığ'ında eski mimariyi yansıtan pek az ev kalmıştır. İl Sonradan kurulduğundan
genelde tüm yapılar Harput'tadır. Ancak Elazığ merkezde : Yalnız Vali
Fahribey Caddesin'deki Kazım Efendi Sokak'ta bu evlerin
örneklerini bulmak mümkündür. Eski Hükümet Konağı (Şu an Karakol
olarak işlemekte), askeri rüştüye, ve bir kaç eski konak. Ayrıca
ilçelerde de bir kaç virane eseri bulabilirsiniz. Bugün Elazığ'da çağdaş
batı mimarisinin etkisinde betonarma çok icaGı binalar yapılmakta ve eski mimari
örnekleri de suratle yok olmaktadır