Aziz Şehir Elazığ'a Hoş Geldiniz

       

 

 Ana Sayfa    Menü Seçimi    E-Kütüphane Ana Sayfası/ << Geri Dön



İLİMİZDEKİ TARIMSAL PROBLEMLER ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ


Elazığ ilinde tarımsal üretimi etkileyen başlıca problemler aşağıda gruplandırılarak verilmiştir.

1. Sosyo Ekonomik Problemler

Göç:

Elazığ, bölgede göç alan önemli iller arasında olup aynı zamanda dışarıya da (batı illerine) göç vermektedir. Köyden kente göç oldukça fazladır. 1990-2000 yılları nüfus sayım sonuçlarına göre köy nüfusunda %8,4'lük azalma gerçekleşmiştir. Bu oran 12....14 yaş grubu köy nüfusunda %-24,80, 15...19 yaş grubunda %-16,02, 20...64 yaş grubunda %4,84, 65 ve üzeri yaşta ise %26,81 olarak gerçekleşmiştir. Buna göre genç nüfustaki hızlı azalma kırsal kesimde yaşlanmayı beraberinde getirmektedir/getirecektir. Göç veren nüfus arasında sermaye birikimine sahip insanların da bulunması ildeki iktisadi faaliyet ve dolayısıyla tarım sektörü için önemli bir problemdir.

Öz sermaye yetersizliği:

Tarımda yeni teknolojilerin geliştirilmesi ve yeni yatırımın yapılması yani üretimi geliştirmek için daha teknik daha entansif ve rasyonel çalışma gerekmektedir. Bu hususu temin için işletmeler gerekli girdileri sağlamada yeterli ve dengeli sermayeye ihtiyaç duymaktadır. Elazığ'da çiftçilerin büyük bir kısmının problemi olan sermaye yetersizliği bitkisel ve hayvansal üretimi olumsuz etkilemektedir. Özellikle sermaye yetersizliği üretimde girdilerin yetersiz kullanımına neden olmaktadır.

Gelir düşüklüğü:

Türkiye'de genelde tarımda çalışanların geliri diğer sektörlere göre düşüktür. Elazığ'da 2000 yılı istatistiklerine göre cari fiyatlarla kişi başına düşen gelir 2253 $ iken Türkiye ortalaması 2941 $'dır. Toplam nüfusunun %19,94'ü tarım ve ormancılıkla uğraşan Elazığ'da doğal olarak tanm nüfusunun geliri de düşüktür.

2.  Üretimdeki Problemler 

a) Hayvansal Üretime ait Problemler ve Çözüm Önerileri: 

•   Besi ve süt hayvancılığına uygun ırkların kullanılmaması nedeniyle verimin düşük olması,
•   Kaliteli damızlık hayvan sayısının yetersiz olması,
•   Uygun olmayan hayvan barınakları,
•   Yem bitkileri üretiminin yetersiz olması,
•   Yem fiyatlarının yüksek olması,
•   Su ürünleri üretimindeki yem girdi fiyatlarının yüksekliği,

Hayvansal ürünlerde üretimin arttırılabilmesi için öncelikle kaynakların doğru kullanımı ve geliştirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla yüksek verimli ırklardaki hayvan sayısı arttırılmalı ve kaliteli hayvan yemi arzına önem verilmelidir. Bu koşullarda başta kaliteli kaba yem olmak üzere, çayır -mera verimliliğinde de artış olması gerekecektir. Hayvansal üretimde verimi etkileyen kısıtların başında yem ve besleme gelmektedir. Bu nedenle ilimdeki hayvancılığın verimli hale gelerek karlılığının sağlanabilmesi için başta amaca yönelik hayvan ırkının kullanımı (süt ve besiciliğe uygun ırkların kullanılması) olmak üzere bu hayvanların beslenmesinde kaliteli kaba yem üretimini (yonca, fiğ, korunga, silaj yapımı....vs.) teşvik etmek ve hayvanların yaşam yerleri olan barınakları iyileştirerek modern ahırlar (sulama, yemleme ve havlandırmanın otomatik yada yan otomatik) teşvik etmek. 

b) Bitkisel Üretim ait Problemler ve Çözüm Önerileri:

•  Sertifikalı tohumluk kullanımındaki yetersizlik,
•  Kuzova sulama projesinin bitmemesi,
•  Mekanizasyon problemi,
•  Düşük verim,
•  Yeni üretim tekniklerinin çiftçiye ulaştırılmasındaki yetersizlik ve güçlükler.
•  Amacına uygun arazi kullanılmaması (tarım dışı amaçla) ve arazilerin parçalı olması,
•  Yetersiz girdi kullanımı,
•  Bitki beslemede eksiklik,

Hangi kültür bitkisi söz konusu olursa olsun, yetiştirme tekniğinde bazı temel prensipler vardır. Bunların başında yetiştirme tekniği paketi kavramı gelmektedir. Yetiştirme tekniği paketi toprak hazırlığından hasada kadar olan uygulamaları kapsamaktadır. Örneğin sertifikalı tohumluk kullanılmadığında, toprak işleme ve tohum yatağı hazırlamada uygun yöntemler kullanılmadığında ya da yeterli miktarda su ve gübre verilmediğinde, diğer işlemler en uygun koşullarda yerine getirilmiş olsa dahi beklenen yüksek verim alınamaz.

Elazığ ili geniş hububat ekini alanlarına sahip olmasına rağmen toplam üretim miktarı düşüktür. Bunun sebepleri arasında; iklim, toprak yapısı ve arazi kullanım kabiliyet sınıflarına dikkat edilmemesi ve öz sermaye yetersizliğinin yanı sıra; uygun toprak işleme tekniklerinin kullanılmaması, tarımsal mekanizasyon açısından traktör haricinde alet-makina kullanımının yetersiz olması ve uygun sertifikalı tohumluk kullanılmaması gibi nedenler yatmaktadır. Bu problemlerin sonucu olarak da üreticilerin net geliri düşük olmaktadır.

İlimiz için önemli bir potansiyel bağcılıktır. Elazığ, asmanın ekolojik istekleri bir başka değişle iklim ve toprak istekleri için oldukça ideal bir bölgededir. Bu nedenle Elazığ'da bağcılık çok eskilere dayanmaktadır, ilde, uzun yıllar bağcılığın yapılıyor olması sonucunda yöreye has üzüm çeşitleri (Öküzgözü, Boğazkere) oluşmuştur.

İlde bağcılık eskiye dayanmasına karşın mevcut bağların önemli kısmının (=%90) geleneksel yetiştiricilik (serpene) yöntemini uygulaması, bağcılıktaki yeni teknik ve teknolojik gelişmelerle bunların kullanımında oldukça yetersiz kalındığını göstermektedir. Bu da özellikle mevcut bağ alanlarında verim düşüklüğüne neden olmaktadır. İlde üretilen üzümün yaklaşık %20-25'i şaraplık, %50-60 sofralık, %15-20'i ise sıralık (pekmez, pestil, orcik (cevizli sucuk) yapımı amacıyla) olarak tüketilmektedir/ pazarlanmaktadır. Şaraplık olarak pazarlanan miktarın yaklaşık %20-25'i ilde kurulu bulunan Tekel Şarap Fabrikasına, %75-80'i ise özel firmalara (Kavaklıdere, Dolluca, Dimes ...vd.) satılmıştır.

Bu değerler itibariyle ilimiz özellikle Şarap Endüstrisine hammadde üretimi bakımından önemli bir merkez olma yolundadır. Sahip olduğumuz şaraplık üzümlerden öküzgözü ve boğazkere üzümleri Dünya'ca tanınmış ve marka olmuş ürünlerimizdir. Ancak, bu potansiyel olması gereken ölçüde kullanılamamaktadır. Bunun nedeni ise modern bağ tesis maliyetinin yüksek olmasından kaynaklanmaktadır.

Modern bağ tesislerine yapılacak teşvikler ile İlin ekonomisine dinamik katkılar sağlanacaktır. Yapılacak bu katkıların geri dönüşümü ile Bağcılık, İl ekonomisinin lokomotifi olabilecek bir potansiyel olarak karşımıza çıkmaktadır.



c) Su Kaynaklan ile Sulama Problemlerine ve bunlara ait Çözüm önerileri:

•    Kuzova sulama projesinin bitmemesi,
•    Balıkçılık üretimi için yeterli su kaynağı/göl yüzey alanı potansiyeli olmasına rağmen bu kaynakların yeterince değerlendirilememesi,
•    Su kaynaklarının kullanıma sunulması sürecindeki yasal düzenlemelerden kaynaklanan sorunlar,

Tarımsal verimliliğin artmasında sulama öncelikli ve gereklidir. Elazığ ilinde yıllık ortalama yağış >400 mm'e olup, yağışın önemli kısmı vejetasyon dönemi dışında düşmektedir. Söz konusu yağış, Elazığ ilindeki sulamanın önemini arttırmaktadır. Buna göre ilde sulama yapılmaksızın yeterli verim alınması mümkün değildir. İlde sulanan alan toplam arazi varlığının %30' gibi küçük bir oranını teşkil etmektedir. Bu oranın yükseltilebilmesi için acilen KUZOVA sulama projesinin tamamlanması gerekmektedir.

Kafeslerde balık yetiştiriciliği bir diğer önemli potansiyeldir. Bu potansiyelin üretime kazandırılabilmesi için kafes balıkçılığı için teşvikler verilmeli bu konuda üretim yapan üreticiler bir çatı etrafında toplanmalıdır.

e) Örgütlenme Problemleri ve Çözüm Önerileri:

AB'ye uyum ve DTÖ (Dünya Ticaret Örgütü) Tarım Anlaşması kapsamında ortaya çıkan yeni ticaret anlayışı içerisinde, piyasa koşullarına uygun esnek yapıda kuruluş ve organizasyonların oluşturulması büyük önem arz etmektedir. Tarımsal Üretici Birliklerinin oluşturulması ve geliştirilmesi kurumsal reform adımlarından biridir. Türkiye'de tarım sektöründe çok çeşitli örgütler bulunmaktadır. Sektör içerisinde önemli bir büyüklüğe sahip kooperatifler, ziraat odaları, dernekler belirli çalışmaları yürütmektedirler. Ancak AB'deki çiftçi örgütleri gibi ürün grubu ve konu bazında ihtisaslaşmış üretici örgütleri bulunmamaktadır. Üretici Birlikleri ile pazarlama, yayım, girdi temini, üretim planlaması, çiftçinin pazarlık gücünün arttırılması ve fiyatın belirlenmesinde çiftçilerin söz sahibi olması gibi konularda katkı sağlayacaktır.

Elazığ ilinde etkin örgütlenmiş bir tarımsal yapının mevcut olduğu söylenemez. En önemli tarımsal organizasyonlar kooperatiflerdir. Nüfusunun yaklaşık olarak üçte biri kırsal kesimde yaşayan, ekonomisinin önemli bir bölümü tarıma dayanan Elazığ' da tarımsal birliklerin olmayışı, örgütlenmedeki eksiklik, tarımsal faaliyetlerin günün gereklerine göre yapılmasını olumsuz yönde etkilemektedir. Tarımsal üretimin pazar koşullarına uyumunun sağlanması örgütlenmedeki gelişim ile mümkün olacaktır. Bu nedenle ürün bazında çiftçi örgütlenmeleri teşvik edilmelidir. Çiftçiler arasında kurulacak sağlıklı örgütlenmeler ile ürünlerin üretiminden pazarlanmasına kadar ki tüm işlerin yapılmasında daha verimli olunacak ve bu suretle çiftçimiz ve ilimiz ekonomisine önemli katkılar sağlanacaktır.

Murat CANBAY
SİVRİCE ZİRAAT Odası Meclis Başkanı

Makale Yayın Tarihi : 5.04.2004


Elazığ'la ilgili makale ve çalışmalarınızı Kütüphane Sayfasına bekliyoruz...

Elaziz.net Ana Sayfa



Araştırma Dosyaları

 • Etikrom Özel Araştırma Dosyası

 • Doğu Ekonomisi Felç Durumda

 • Elazığ'ın Ekonomi Kaleleri Düşüyor- 2002

 • Elazığ Ferrokrom Tesisleri Özel Dosyası...

 • Azerin Mezarı Hazar Baba Dağında Bulunuyor... 

 • TRT Repertuar Kurulu Yörede Söylenen 6 Eseri Daha Tescilledi...

Haber Ana Sayfa  |  Haber Arşivi  |  Haber Kaynak  |  Haber Yollayın  |  Elaziz.net Ana Sayfa


Elaziz.net Haber Merkezi. Tel: 0.424.237 90 99 - Fax: 0424. 233 21 81  -  Elazığ  - Elaziz.net Fırat Havzası Gazeteciler Cemiyeti Üyesidir.