Stratejik Maden: KROM

            Krom; ferrokrom, krom kimyasalları ve refrakter üretiminde kullanılır. Krom kullanıldığı alanda alternatifsizdir. İkamesi bulunmamaktadır. Savunma sanayiinin hammaddesidir ve bu alanda da ikamesi bulunmamaktadır. 

            Dünyada krom rezervleri Güney Afrika, Kazakistan, Türkiye ve Hindistan'da yoğunlaşmıştır. Dünya rezervinin % 80'i bu ülkelerdedir. Ayrıca Arnavutluk, Finlandiya, Zimbabwe, Brezilya gibi ülkelerde de az miktarda krom bulunmaktadır. Dünya rezervinin %60'ı Güney Afrika'da, %20'si Kazakistan'da, %10'a yakını da ülkemizde bulunmaktadır. Ancak ülkemizin payının bunun çok üzerinde olduğunu, tecrübeler ışığında, söylemek mümkündür. En büyük rezervler Elazığ'da bulunmaktadır. Dünya Krom üretimi, % 47 Güney Afrika, % 15 Kazakistan, % 11 Türkiye, % 10 Hindistan ve diğerleri şeklindedir. Dünya yıllık üretimi 15 - 17 milyon ton civarında gerçekleşmektedir.  Yıllık tüketim ortalama % 5 civarında artmaktadır. 

            Başta Amerika olmak üzere, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Japonya, İspanya gibi gelişmiş ülkelerin hiç birinde krom üretimi yapılmamaktadır. Bunlardan ABD'de az miktarda krom rezervi bulunmakla beraber, bu rezerv işletilmemektedir. Ferrokrom ve çelik üretimi ise büyük oranda bu ülkelerde yapılmaktadır. 

            Ferrokrom 

            Metalurjik işlemlerle zenginleştirilmiş krom cevheridir. Şarj, Yüksek Karbonlu ve Düşük Karbonlu olarak kullanılmaktadır. Şarj ferrokrom %50-55'lik krom ihtiva etmektedir. Düşük ve Yüksek karbonlu ferrokrom ise %60-65'lik krom ihtiva etmektedir. Şarj krom Demir Çelik sektöründe, Yüksek Karbonlu Ferrokrom Paslanmaz Çelik sektöründe, Düşük Karbonlu Ferrokrom ise özel alaşımlı Çelikte  kullanılmaktadır. Tüketim daha çok şarj ferrokrom olarak yapılmaktadır.  

            Ülkemizde,  100.000 ton Yüksek Karbonlu, 10.000 ton Düşük Karbonlu Ferrokrom üretilmektedir. Krom üretimi ise 1.700.000 ton civarındadır. Yıllık olarak 1.200.000 ton civarında krom cevheri ihraç edilmektedir. Krom ihracatının tamamı Avrupa'ya yapılmaktadır. Ferrokrom ihracatı ise Amerika'ya yapılmaktadır.  Bunun sebebini anlamak için Elazığ Ferrokrom tesisinin kuruluş aşamasındaki gelişmelere bakmak yeterlidir. 

            "Elazığ Ferrokrom Tesisi teşebbüsü ele alındığı vakit, alışılageldiği üzere, evvela Krupp'dan teklif istenir. Fakat kısa bir müddet sonra Batı Almanya'nın Ankara Büyük Elçisi, M.Tanyelioğlu'nun (zamanın Etibank Genel Müdürü) ziyaretine gelerek, siz Elazığ'da bir ferrokrom fabrikası kurmak üzere Krupp'dan teklif istemişsiniz. Bu teşebbüsünüz doğru değildir. Siz ferrokrom üretmeğe başlarsanız bize krom cevheri ihraç etmez olursunuz, hem de rekabete başlarsınız. Bunlar ise dostluğumuza gölge düşürür der"   (ULUTAN, Burhan, 50.yılında Etibank, s.228)  Büyükelçinin Etibank Genel Müdüründen aldığı cevap yüzünün kıpkırmızı olmasına yol açacak cinstendir. 

            Almanya'nın baskılarına rağmen Japonya'dan temin edilen kredi ve Japon teknolojisi ile tesis kurulur. Tesis 1977 yılında üretime başlar. 7 milyon dolara kurulan tesis bu gün 70 milyon dolarlık üretim yapacak kapasiteye ulaşmıştır.

Ferrokrom Piyasası 

            Dünya Krom pazarında, Türkiye, Kazakistan ve Arnavutluk dışında krom cevheri satan ülke bulunmamaktadır. Dünya üretiminin yarısının yapıldığı Güney Afrika'da üç grup faaliyet göstermektedir.   Xstrata, Samancor ve Hernic. Xstrata, İsviçre'de yerleşik Glencore firmasının alt kuruluşudur. Glencore'un % 71'i, Rothschildlerin paralarını yöneten Soros'un Quantum Fonu'na üye Marc Rich'e ait olup ferrokrom ticaretine de hakim durumdadır. Samancor, BHPBilliton ve Anglo American ortaklığına ait olup, bu firmalar Rothschild ve akrabaları Oppenheimer ailesinin kontrolündedir. Elg Haniel'e ait Hernic daha çok Hindistan firmaları ile birlikte Japon ferrokrom ihtiyacını karşılamaktadır. Avrupa'nın krom ihtiyacı ise Türkiye'den ve Kazakistan'dan karşılanmaktadır.  

            Türkiye'nin ferrokrom ihracatı Amerika'ya Marc Rich’e bağlı firmalar eliyle yapılırken, 2000 yılında Eti Amerika'nın kurulması ile bu firmalar devreden çıkarılmış ve en az % 50 gelir artışı ile tesisin kar etmesi beklenirken, ne hikmetse ani bir kararla Elazığ ve Antalya ferrokrom tesisleri –Eti Amerika’nın aldığı ilk parti ürün ABD yolunda iken- Özelleştirme İdaresine devredilmiştir.

            Kayseri'de kurulu Çinko tesisinin başına gelenler ibretlik. Ülkemizin tek Çinko ve Kurşun tesisi özelleştirilerek İranlılara –aslında Glencore’a- satılmış, bu alanda dünyanın en büyük üreticilerinden olan ve çinko ticaretine hakim, yahudi sermayesinin en parlak temsilcisi Glencore tarafından tesislere el konmuş ve kapanması sağlanmıştır. Artık Türkiye Çinko ve Kurşun teknolojisinden mahrum olduğu gibi bu ürünlerde tamamen dışa bağımlı hale getirilmiştir.            

Tesislerle İlgilenen Birkaç Portre 

Çocukluğunda “Lambaları söndür, biz Rothschildler kadar zengin değiliz” diye annesi tarafından sık sık azarlanan Albert Frere, 4 Şubat 1993 günü  Belçika’da James Rothschild’in malikanesinde “Bu senin doğum günün” diyen Belçika Kralı ile beraber ikinci doğumunu kutluyorlardı. Albert Frere, yeniden doğuyordu. Önünde müthiş bir gelecek vardı. Bu tarihten itibaren Albert Frere’nin serveti hızla artmaya başladı. Groupe Bruxselles Lambert (piyasa değeri 9 milyar dolar), Suez Lyonnaise des Eaux (38 milyar dolar), TotalFina Elf (120 milyar), Bertelsman, Pargesa Holding gibi devasa firmalarda büyük hisseler elde etti. Rothschildlerin holding şirketi olan, Fransa merkezli Imerys’e (eski Imetal) yüzde 20 pay ile ortak oldu.  

Suez Lyonnaise des Eaux, Rothschildler tarafından Suveyş Kanalını işletmek üzere kurulan şirketin devamı olarak faaliyetlerini yürütmektedir. Frere, Suez’de halen başkan yardımcısıdır. Suez’in alt kuruluşu Belçika’da yerleşik Tractebel firması 1990 sonrasında Kazakistan’a yatırım yapmaya karar verdiğinde, Klinik Psikiyatri Profesörü Alexsander Mashkevich, Albeli Group olarak kendilerine yardımcı oluyordu. Kazakistan basını uzun süre Suez’in 55 milyon dolar rüşveti Mashkevich kanalıyla dağıttığı konusu ile meşgul oldu. Konu ile ilgili olarak savunmasında Mashkevich, iddiaların kendisini Kazakistan’dan sürmek isteyen Kazakistan yönetimi tarafından ortaya atıldığını açıklamıştır. Hızlı yükselişi Kazakistan Devlet Başkanı Nur Sultan Nazarbayev’in çevresindeki elitin tepkisi ile karşılanmaktadır. Mashkevich, artık Kazakistan’daki yatırımlarını güvence altında hissetmiyor ve kaynağını açıklamaktan ısrarla kaçındığı serveti için yeni yatırım alanları arıyor. 

1990 öncesinde yaklaşık 50 dolar  ücret alan Maskevich, şimdilerde 1 milyar doları aşan serveti ile Kazakistan’ın önde gelen iş adamı olmuştur. Mashkevich ayrıca, Avrasya Yahudi Kongresi ve Kazakistan Yahudi Kongresinin başkanlıklarını yürütmektedir. O, “Netice itibariyle biz her ikisi için de, yahudi halkı ve İsrail devleti için iyi olan şeylerle ilgileniyoruz. Yahudi Kongresinin amacı tüm yahudi organizasyonlarının yararına hizmet etmektir.” prensibiyle çalıştığını söylemektedir.   

Eurasya Group olarak, bankacılık, maden, enerji, demiryolu işletmeciliği alanlarında faaliyet göstermektedir. Kazakistan ferrokrom ve alüminyum sektörünü kontrol eden Mashkevich, ülkemizde şu günlerde (Haziran 2003) Elazığ Ferrokrom, Seydişehir Alüminyum ve Tüpraş özelleştirme ihaleleri ile yakından ilgilenmektedir.  

            Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Rusya’da kurulan Açık Rusya Vakfı’nın (Open Russia Foundation) kurucuları ve sponsorları Lord Jacob Rothschild, her taşın altından çıkmakla meşhur Henry A. Kissinger, Mikhail B. Piotrovsky ve Mikhail Khodorkovsky’dir. Genç Komünistler Liginin eski başkanı olan Khodorkovsky, Rothschildlerle tanıştıktan sonra  yüzüne talihin güldüğü şanslılardan. Önce, Rusya’nın ikinci büyük petrol şirketi olan Yukos’u (mart 2002’de piyasa değeri 18 milyar dolar) ele geçirir, sonra Bank Menatep satın alınır.  Yukos’un hisseleri New York borsasına kote edilir. 2002 yılında büyük bir holding olarak Group Menatep oluşturulur. 1963 doğumlu Khodorkovsky, Rusya’nın yeni oligarşisinde yerini alır. Tüpraş ilgi alanlarındadır. 

Yeni Rusya oligarşisindeki diğer bir isim Mikhail Fredman’dır. Alfa Group olarak faaliyet göstermekte ve Tyumen Oil (başkanı Viktor Vekselberg, Eti Alüminyuma talip olan SUAL’in de başkanıdır) kanalıyla petrol sektöründe yer almaktadır. Rusya’nın en büyük petrol şirketi olan LukOil, ING Bank’ın kontrolüne geçmiş olup, ING Bank da Rothschildlerin dolaylı olarak kontrol ettiği bankalardan biridir. Rothschildler, Sovyet devriminden önce hakim oldukları Rus petrol sektörüne geri dönmekte ve bunun için daha önce 50 dolar maaş alan Rusya’daki yahudilere büyük miktarlarda fon aktarmaktadır. Böylece 10 yılda serveti 1 milyar doları aşan türedi zenginler taifesi oluşturulmaktadır.  

            İflaslar Kralı olarak tanınan Wilbur L. Ross, 27 yıl yanlarında çalıştığı Rothschildlerden ayrılarak, 1997 yılında WL Ross & Co’yu kurar. Rothschildler tarafından yönetimine bırakılan fonlarla, Amerika’da çelik sektöründe faaliyet gösteren LTV Steel, International Steel Group, Bethlehem Steel, Acme Steel firmalarını iflas idaresinden satın alarak, Amerikan çelik sektöründe önemli bir ağırlığa ulaşır. Bu firmaların ihtiyacı ferrokrom yıllarca Türkiye’den gitmiştir. Diğer bir ferrokrom temincisi olan Kazakistan’daki tesislerin limanlara uzaklığı maliyetleri artırıcı bir faktör olarak dikkate alındığında Türk ferrokromu cazip olmaktadır. Kazakistan’ın ferrokrom şirketi Kazchrome, şimdilik Mashkevich’in kontrolünde ise de kısa dönemde nasıl bir gelişme olacağı meçhuldür.

Ross, Amerikan demir-çelik sektörünü ele geçirirken, Mashkevich ile Vekselberg, yüksek karbonlu ferrokrom ve alüminyum piyasasına hakim olmaya çalışmaktadır ve bu onlar açısından çok önemlidir.  

Xstrata, Samancor ve Roos’un patronlarının, Khodorkovsky, Mashkevich ve Vekselberg gibi eski tüfek komünist yahudiler aracılığıyla özelleştirme ihalelerine girmeleri de iyi bir taktik doğrusu.   

Sonuç:  

Sanayileşmemizde Sovyetler Birliği’nin ön planda olmasının sebebi Alman Büyükelçisi’nin ifadelerinde somutlaşan ve halen de değişmeyen bakış açısı. Sovyet teknolojisi seçilirken, böyle bir tercih; Sovyet teknolojisinin üstünlüğünden değil, bizi Sovyet tehdidine karşı koruyan Batı’nın (İngiliz, Fransız, Alman, Amerikan vs) paramızla bile bize teknoloji vermemesi, tesislerin kurulmasına karşı çıkması nedeniyle yapılmak zorunda kalınmıştır. Bugün tüm gayretlere rağmen yabancı sermaye çekemememizin sebebi de bu. Ülkemize gizli bir ambargo uygulamaktadırlar sanki.  İlgileri sadece hammaddelere yönelik. Bor, trona, krom, bakır, çinko, boksit onlar için hammadde olduğu zaman değer ifade etmektedir. Hammaddeye dayalı bir yabancı sermaye teşviki ise Türkiye’yi,  Afrika ya da Güney Amerika ülkeleri gibi modern sömürge yapmaktan ileri gitmez ve tarihi bir yanılgı olur. Dünyada hammadde satarak kalkınmış ülke bulunmamaktadır,  

Türkiye'den yılda 1.200.000 ton civarında krom ihraç edilmektedir. Bu cevherlerin tamamı özel sektör eliyle üretilmektedir. Bu alanda faaliyet gösteren Birlik, Bilfer, Ögelman, Dedeman, Ber Oner gibi  firmaların hiç birinin ferrokrom tesisi bulunmamaktadır. Yıllardır bu kesimin Paslanmaz Çelik tesisine ilgisi de sağlanamamıştır. Ferrokrom tesislerinin özelleştirilmesi halinde, bu tesisleri alacak ve bırakın geliştirmeyi, muhafaza edecek herhangi bir yerli firma bulunmamaktadır. Metalurjik tesisler çok da karlı olmayan tesislerdir. Banka alıp içini boşaltmak varken özel sektörümüz riskli alanlara yatırım yapmazlar.  

            Krom fiyatları ton olarak,  50 - 110 USD Dolar arasında değişmektedir. Ferrokrom fiyatları Yüksek Karbonlu'da 500 - 900 dolar, Düşük Karbonlu'da 1.000 – 1.500 dolar arasında değişmektedir.  Paslanmaz Çelikte ise fiyatlar kalitesine göre 2.000 ve 10.000 dolar  arasındadır. Yıllık 200 milyon dolarlık Paslanmaz Çelik ithal edildiği dikkate alındığında, ferrokrom tesisi ile yetinmeyip Paslanmaz Çelik yatırımına yönelinmesi gerekirken, mevcut teknolojinin yok edilmesine ve 1960'lı yıllara dönülmesine yol açacak şekilde, konjonktürden bihaber politikalara yönelinmektedir. Tüm madencilik alanında olduğu gibi, ferrokromda da özelleştirmenin alt yapısı bulunmamaktadır. Bu alanlarda yapılacak ihmallerin telafisi oldukça zordur ve tarih önünde sorumluluğu gerektirecek niteliktedir. Bu cihetle;           

-  Silah sanayiinin ana girdilerinden olan ve kısıtlı sayıda ülkede bulunan krom ile ilgili olarak milli bir politika oluşturulmalı ve bazı ülkelerin hammadde kaynağı olmaktan kurtulunmalıdır. 

            -  Ham cevher satışı yerine, ferrokrom üretim kapasitesi artırılmalı ve Paslanmaz Çelik üretimi aşamasına geçilmelidir.            

-  Kamu elindeki Madencilik Kuruluşları özelleştirme kapsamından çıkarılmalı, özelleştirme baskısından kurtarılarak rehabilite edilmelidirler. (Özelleştirme baskısı yıllardır bu alanda yatırımları ve aramaları engellediği gibi, yönetimlerini de zaafa uğratmıştır.)